Catalog này tổng hợp 7 loại aptomat phổ biến nhất, bao gồm thông số kỹ thuật, phạm vi ứng dụng, nhà sản xuất khuyên dùng và các lưu ý quan trọng khi lựa chọn và lắp đặt.
Tổng quan các loại aptomat
STT | Loại aptomat | Tên quốc tế | Dòng định mức | Ứng dụng chính |
1 | MCB — Aptomat tép 1 pha | Miniature Circuit Breaker (1 phase) | 6A, 10A, 16A, 20A, 25A, 32A, 40A, 50A, 63A | Nhánh điện chiếu sáng từng phòng |
2 | MCB — Aptomat tép 3 pha | Miniature Circuit Breaker (3 phase) | 6A → 63A | Nhánh tải 3 pha nhỏ trong tủ điện tòa nhà |
3 | MCCB — Aptomat khối | Molded Case Circuit Breaker | 16A → 3200A | Tủ điện tổng (MDB/MSB) tòa nhà, nhà máy |
4 | ACB — Aptomat không khí | Air Circuit Breaker | 630A → 6300A | Tủ tổng hạ thế (LV switchgear) của nhà máy lớn |
5 | RCCB — Aptomat chống giật | Residual Current Circuit Breaker | 10mA, 30mA | Bắt buộc cho ổ cắm nhà ở theo TCVN 7447 |
6 | RCBO — Aptomat chống giật tích hợp | Residual Current Breaker with Overcurrent | 6A → 63A | Nhánh ổ cắm từng phòng trong nhà ở |
7 | MPCB — Aptomat bảo vệ động cơ | Motor Protection Circuit Breaker | 0,1A → 100A | Bảo vệ từng động cơ trong xưởng sản xuất |
1. MCB — Aptomat tép 1 pha
Miniature Circuit Breaker (1 phase)
Loại phổ biến nhất trong nhà ở, căn hộ, văn phòng nhỏ. Dạng tép nhỏ gọn, lắp trên thanh ray DIN 35mm. Bảo vệ quá tải và ngắn mạch.
Thông số kỹ thuật
Thông số | Giá trị / Mô tả |
Dòng định mức | 6A, 10A, 16A, 20A, 25A, 32A, 40A, 50A, 63A |
Số cực | 1P (chỉ cắt pha) hoặc 2P (cắt pha + trung tính) |
Điện áp | 230V xoay chiều 1 pha |
Khả năng cắt | 6 kA (đủ cho nhà dân xa trạm) |
Đặc tính cắt | B (tải thuần trở), C (phổ biến nhất), D (tải dòng khởi động lớn) |
Dùng ở đâu?
• Nhánh điện chiếu sáng từng phòng
• Nhánh ổ cắm sinh hoạt
• Bảo vệ máy giặt, tủ lạnh, điều hòa công suất nhỏ
• Tủ điện căn hộ chung cư
Sản phẩm của hãng nào tốt?
Hãng sản xuất | Dòng sản phẩm & Nhận xét |
Schneider Electric | Acti9 iC60N, Easy9 — chất lượng cao, phổ biến nhất VN |
ABB | S200 series — bền, chính xác, giá trung-cao |
Legrand | DX³ series — thiết kế đẹp, dễ lắp |
LS Electric | Meta-MCB — giá tốt, thông dụng ở VN |
Chint / Delixi | NB1, NXB — giá rẻ, phổ biến phân khúc bình dân |
Lưu ý khi chọn & lắp đặt
⚠ Chọn In ≥ 1,25 × dòng tải tính toán
⚠ Curve C cho hầu hết tải sinh hoạt thông thường
⚠ Nên chọn 2P cho aptomat tổng căn hộ để ngắt hoàn toàn khi bảo trì
⚠ Tránh chọn In quá lớn so với tiết diện dây dẫn — nguy cơ cháy dây
2. MCB — Aptomat tép 3 pha
Miniature Circuit Breaker (3 phase)
MCB 3 pha dạng tép, dùng cho các tải 3 pha công suất nhỏ trong xưởng, văn phòng lớn, tòa nhà. Cấu tạo tương tự MCB 1 pha nhưng có 3P hoặc 4P.
Thông số kỹ thuật
Thông số | Giá trị / Mô tả |
Dòng định mức | 6A → 63A (dòng mỗi pha) |
Số cực | 3P (3 pha) hoặc 4P (3 pha + trung tính) |
Điện áp | 400V xoay chiều 3 pha |
Khả năng cắt | 6–10 kA |
Đặc tính cắt | B, C hoặc D tùy loại tải |
Dùng ở đâu?
• Nhánh tải 3 pha nhỏ trong tủ điện tòa nhà
• Bảo vệ động cơ nhỏ (< 4 kW)
• Aptomat tổng cho hộ dùng điện 3 pha công suất nhỏ
• Tủ điện văn phòng, cửa hàng lớn
Sản phẩm của hãng nào tốt?
Hãng sản xuất | Dòng sản phẩm & Nhận xét |
Schneider Electric | Acti9 iC60N 3P — tiêu chuẩn thị trường |
ABB | S200M 3P — compact, cắt nhanh |
Siemens | 5SL4/5SL6 3P — chất lượng Đức |
LS Electric | Meta-MCB 3P — phổ biến tại VN |
Mitsubishi | BH-D6 series — bền, thích hợp tải công nghiệp nhẹ |
Lưu ý khi chọn & lắp đặt
⚠ 4P bắt buộc khi hệ thống nối đất TT hoặc cần cắt cả dây N
⚠ Tổng In các nhánh không nên vượt quá 80% dung lượng aptomat tổng
⚠ Kiểm tra đồng bộ thời gian cắt với aptomat tổng (selectivity)
3. MCCB — Aptomat khối
Molded Case Circuit Breaker
Aptomat công suất lớn, vỏ nhựa đúc (molded case), dùng cho tủ điện tổng và các nhánh công suất lớn trong nhà máy, tòa nhà, khu công nghiệp.
Thông số kỹ thuật
Thông số | Giá trị / Mô tả |
Dòng định mức | 16A → 3200A |
Số cực | 2P, 3P, 4P |
Điện áp | 230V/400V/690V xoay chiều |
Khả năng cắt | 10 kA → 150 kA (tùy loại) |
Đặc tính | Có thể chỉnh dòng cắt (adjustable trip) |
Dùng ở đâu?
• Tủ điện tổng (MDB/MSB) tòa nhà, nhà máy
• Bảo vệ đường cáp chính trong khu công nghiệp
• Aptomat đầu vào máy biến áp
• Tủ điện phân phối tầng (Sub-distribution board)
Sản phẩm của hãng nào tốt?
Hãng sản xuất | Dòng sản phẩm & Nhận xét |
Schneider Electric | EasyPact EZC, ComPact NSX/NSXm — phổ biến nhất VN |
ABB | Tmax XT, Formula — tin cậy, giá hợp lý |
Siemens | 3VA series — điều chỉnh linh hoạt, kết nối thông minh |
Mitsubishi | NF series — bền bỉ, thị phần lớn ở VN |
LS Electric | ABS/ABN series — giá cạnh tranh, dễ tìm |
Chint | NM8 series — phân khúc bình dân |
Lưu ý khi chọn & lắp đặt
⚠ Phải kiểm tra Icu ≥ dòng ngắn mạch thực tế tại điểm lắp
⚠ MCCB lớn (>250A) thường có trip unit điện tử — cần chỉnh thông số đúng
⚠ Không tự ý thay thế bằng MCCB giá rẻ không rõ nguồn gốc cho tủ tổng
⚠ Bảo trì định kỳ 1–2 năm/lần: kiểm tra moment siết, đo điện trở tiếp xúc
4. ACB — Aptomat không khí
Air Circuit Breaker
Aptomat cỡ lớn nhất, dùng không khí để dập hồ quang, có thể rút ra để bảo trì mà không cần mất điện tủ tổng. Thường có màn hình hiển thị và kết nối mạng.
Thông số kỹ thuật
Thông số | Giá trị / Mô tả |
Dòng định mức | 630A → 6300A |
Số cực | 3P, 4P |
Điện áp | 400V / 690V xoay chiều |
Khả năng cắt | 42 kA → 150 kA |
Tính năng | Đo lường dòng/điện áp/công suất, kết nối Modbus/Profibus |
Dùng ở đâu?
• Tủ tổng hạ thế (LV switchgear) của nhà máy lớn
• Phía hạ áp trạm biến áp trung thế
• Tổng tủ tòa nhà cao tầng, trung tâm thương mại
• Hệ thống điện bệnh viện, sân bay, data center
Sản phẩm của hãng nào tốt?
Hãng sản xuất | Dòng sản phẩm & Nhận xét |
Schneider Electric | MasterPact MTZ — tiêu chuẩn vàng, kết nối IoT đầy đủ |
ABB | Emax 2 — bền, tích hợp đo lường chính xác |
Siemens | 3WL/3VA series — mạnh về kết nối và bảo vệ thông minh |
Mitsubishi | AE/AJ series — phổ biến tại VN và châu Á |
LS Electric | AH/AS series — giá tốt hơn châu Âu, phù hợp dự án VN |
Lưu ý khi chọn & lắp đặt
⚠ Bắt buộc do đơn vị tư vấn điện chuyên nghiệp thiết kế và lựa chọn
⚠ Kiểm tra clearance (khoảng cách cách điện) và busbar phù hợp
⚠ ACB dạng rút ra (withdrawable) giúp bảo trì không mất điện hệ thống
⚠ Chi phí cao, cần tính toán kỹ TCO (total cost of ownership)
5. RCCB — Aptomat chống giật
Residual Current Circuit Breaker
Phát hiện dòng rò ra đất (qua người hoặc dây dẫn hỏng) và cắt điện tức thì trong < 30ms. Không bảo vệ quá tải/ngắn mạch — phải dùng kèm MCB.
Thông số kỹ thuật
Thông số | Giá trị / Mô tả |
Dòng rò cắt | 10mA, 30mA (chống giật người), 100mA, 300mA (chống cháy) |
Dòng định mức | 16A → 125A |
Số cực | 2P (1 pha), 4P (3 pha) |
Thời gian cắt | < 30ms ở 30mA, < 10ms ở 150mA |
Loại | Loại AC (dòng sin), A (sin + xung chiều), B (toàn dải) |
Dùng ở đâu?
• Bắt buộc cho ổ cắm nhà ở theo TCVN 7447
• Phòng tắm, nhà vệ sinh, khu vực ẩm ướt
• Bếp, ban công, khu vực ngoài trời
• Ổ cắm gần bể nước, hồ bơi
• Thiết bị cầm tay dùng điện (máy khoan, máy mài)
Sản phẩm của hãng nào tốt?
Hãng sản xuất | Dòng sản phẩm & Nhận xét |
Schneider Electric | Acti9 iID / iIDT — độ nhạy ổn định, tin cậy cao |
ABB | F200 / DS200 series — chính xác, ít cắt nhầm |
Legrand | DX³ RCCB — thiết kế đẹp, phổ biến nhà dân |
LS Electric | GF series — giá tốt |
Chint | NL1 series — phổ biến phân khúc bình dân |
Lưu ý khi chọn & lắp đặt
⚠ 30mA là ngưỡng tiêu chuẩn bảo vệ người — KHÔNG dùng 100mA để 'chống giật'
⚠ Loại A bắt buộc cho tải có bộ biến tần (VFD), sạc xe điện, máy giặt hiện đại
⚠ Test nút thử (Test button) mỗi tháng 1 lần để kiểm tra hoạt động
⚠ Thay thế sau 10 năm hoặc khi Test button không hoạt động đúng
6. RCBO — Aptomat chống giật tích hợp
Residual Current Breaker with Overcurrent
Kết hợp MCB + RCCB trong 1 thiết bị nhỏ gọn. Vừa bảo vệ quá tải/ngắn mạch vừa chống giật người. Giải pháp tốt nhất cho từng nhánh riêng lẻ.
Thông số kỹ thuật
Thông số | Giá trị / Mô tả |
Dòng định mức | 6A → 63A |
Dòng rò cắt | 30mA (phổ biến nhất), 10mA, 100mA |
Số cực | 1P+N (1 pha), 2P |
Chiều rộng | 1,5–2 module DIN (thay vì MCB 1 + RCCB 2) |
Dùng ở đâu?
• Nhánh ổ cắm từng phòng trong nhà ở
• Phòng tắm, bếp, garage
• Nhánh riêng cho máy giặt, bình nóng lạnh
• Khi tủ điện chật, không đủ chỗ lắp MCB + RCCB riêng
Sản phẩm của hãng nào tốt?
Hãng sản xuất | Dòng sản phẩm & Nhận xét |
Schneider Electric | Acti9 iC60N RCBO — tiêu chuẩn, dễ tìm tại VN |
ABB | DS201 / DS202 — compact, chính xác |
Legrand | DX³ RCBO — phổ biến dự án nhà ở |
Siemens | 5SU1 series — chất lượng cao |
Lưu ý khi chọn & lắp đặt
⚠ Giải pháp lý tưởng nhất cho nhà ở hiện đại: mỗi nhánh 1 RCBO
⚠ Giá đắt hơn MCB đơn lẻ nhưng tiết kiệm không gian và đơn giản hóa lắp đặt
⚠ Ưu tiên loại A nếu trong nhà có biến tần (điều hòa Inverter, máy bơm biến tần)
7. MPCB — Aptomat bảo vệ động cơ
Motor Protection Circuit Breaker
Thiết kế chuyên dụng cho động cơ điện, có thể chỉnh dòng bảo vệ theo đúng dòng định mức động cơ. Tích hợp relay nhiệt, bảo vệ mất pha, không đối xứng pha.
Thông số kỹ thuật
Thông số | Giá trị / Mô tả |
Dòng chỉnh định | 0,1A → 100A (chỉnh vặn vít) |
Số cực | 3P |
Điện áp | 400V 3 pha |
Tính năng đặc biệt | Bảo vệ mất pha, không đối xứng, NTC thermistor |
Kết hợp | Gắn trực tiếp với contactor (khởi động từ) |
Dùng ở đâu?
• Bảo vệ từng động cơ trong xưởng sản xuất
• Tủ điện điều khiển bơm nước, quạt thông gió
• Băng chuyền, máy nén khí, máy cắt công nghiệp
• Thay thế bộ MCB + relay nhiệt riêng lẻ
Sản phẩm của hãng nào tốt?
Hãng sản xuất | Dòng sản phẩm & Nhận xét |
Schneider Electric | TeSys GV2/GV3 — tiêu chuẩn ngành, gắn thẳng contactor LC1 |
ABB | MS116/MS132 — bền, dải chỉnh rộng |
Siemens | 3RV1/3RV2 — tích hợp tốt hệ thống Siemens |
Mitsubishi | NE-S series — phổ biến ở xưởng VN |
LS Electric | MMS series — giá tốt, sẵn hàng |
Lưu ý khi chọn & lắp đặt
⚠ Chỉnh dòng bằng núm vặn đúng bằng dòng định mức động cơ (Ie), không phải 1,25×Ie
⚠ Bắt buộc phải dùng loại 3P cho động cơ 3 pha — bảo vệ mất pha
⚠ Kết hợp với contactor để có chức năng điều khiển đóng/mở từ xa
⚠ Kiểm tra class (10, 10A, 20, 30) phù hợp với loại động cơ
Bảng tra nhanh — Chọn aptomat theo tình huống
Tình huống | Loại aptomat phù hợp | Lưu ý thêm |
Nhánh đèn/ổ cắm nhà ở | MCB 1P 16–20A Curve C | Kết hợp RCCB/RCBO 30mA |
Aptomat tổng căn hộ 1 pha | MCB 2P 40–63A Curve C | 2P để ngắt hoàn toàn |
Phòng tắm, nhà bếp, ngoài trời | RCBO 2P 16–20A 30mA Type A | Bắt buộc theo TCVN 7447 |
Máy lạnh/điều hòa 1 pha | MCB 1P 20–25A Curve C | Dây 2,5mm² trở lên |
Bình nóng lạnh | RCBO 16–20A 30mA | An toàn tuyệt đối vùng ẩm |
Tủ điện tổng căn hộ/tầng 3P | MCCB 3P 63–250A | Icu ≥ 10 kA |
Động cơ bơm/quạt 3 pha | MPCB 3P + Contactor | Chỉnh Ie = dòng định mức ĐC |
Tủ tổng nhà máy/MSB | ACB 3P/4P + MCCB nhánh | Do kỹ sư điện thiết kế |
Phòng máy chủ/UPS | MCCB Curve D + RCCB Type B | Type B cho tải biến tần |
Ngoài trời/tủ điện ngoài trời | MCB/MCCB IP65 + RCCB 30mA | Vỏ chống thấm nước |
Quy tắc vàng khi chọn aptomat
✔ In aptomat ≥ 1,25 × dòng tải tính toán
✔ Tiết diện dây dẫn phải chịu được dòng In của aptomat — không ngược lại
✔ Aptomat tổng phải cắt chậm hơn aptomat nhánh (selectivity)
✔ Icu aptomat ≥ dòng ngắn mạch thực tế tại điểm lắp
✔ Luôn dùng RCCB/RCBO 30mA cho ổ cắm trong nhà ở
✔ Không chọn aptomat quá lớn để 'cho an toàn' — nguy cơ cháy dây
✔ Sản phẩm chính hãng có tem hologram và mã QR tra cứu — tránh hàng giả