CCTV là camera gì?

CCTV là gì?

CCTV (Closed-Circuit Television) là hệ thống camera giám sát khép kín, thường được sử dụng để theo dõi an ninh, giám sát khu vực cụ thể như nhà ở, văn phòng, cửa hàng hoặc đường phố. Không giống như camera thông thường, CCTV truyền tín hiệu hình ảnh đến một số lượng thiết bị hiển thị hạn chế (như màn hình giám sát), giúp dễ dàng kiểm soát và lưu trữ dữ liệu.

Phân loại camera CCTV

Camera CCTV được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, chủ yếu dựa trên công nghệ truyền tín hiệu, hình dạng, chức năng chuyển động và nguồn cấp. Dưới đây là phân loại phổ biến nhất, kèm sự khác biệt để bạn dễ hình dung:

1. Theo công nghệ truyền tín hiệu

Đây là cách phân loại cơ bản nhất, quyết định chất lượng hình ảnh và cách lắp đặt.

Loại camera	Đặc điểm chính	Ưu điểm	Nhược điểm	Ứng dụng phổ biến
Analog (CCTV truyền thống)	Truyền tín hiệu analog qua cáp đồng trục (BNC), độ phân giải thấp (thường 720p hoặc thấp hơn).	Giá rẻ, dễ lắp đặt, ổn định.	Chất lượng hình ảnh kém, không hỗ trợ xem từ xa qua mạng.	Hệ thống cũ, ngân sách thấp.
IP (Mạng)	Truyền tín hiệu kỹ thuật số qua cáp mạng (Ethernet) hoặc WiFi, độ phân giải cao (Full HD, 4K).	Chất lượng cao, xem từ xa qua app/internet, tích hợp AI.	Giá cao hơn, cần băng thông lớn.	Hệ thống hiện đại, giám sát lớn.
AHD/HD-SDI/TVI	Kết hợp analog và HD, truyền qua cáp đồng trục nhưng chất lượng cao hơn analog (lên đến 4K).	Giá phải chăng, tương thích với hệ thống cũ.	Không linh hoạt bằng IP.	Nâng cấp từ analog.

2. Theo hình dạng

Phân loại này dựa trên thiết kế, ảnh hưởng đến khả năng chống chịu thời tiết và góc quay.

Loại camera	Hình dạng	Ưu điểm	Nhược điểm	Ứng dụng
Dome	Hình cầu tròn, che kín ống kính.	Vẻ ngoài thẩm mỹ, khó phát hiện hướng quay, chống phá hoại tốt.	Góc quay rộng nhưng khó điều chỉnh.	Trong nhà, siêu thị.
Bullet	Hình trụ dài, giống súng.	Quan sát xa (lên đến 100m), chống nước tốt (IP66+).	Dễ bị phát hiện, góc quay hẹp.	Ngoài trời, cổng rào.
Cảm biến (Box/Sensor)	Hình vuông, cần lắp thêm vỏ bảo vệ.	Linh hoạt lắp đặt, dễ thay thế linh kiện.	Cần vỏ ngoài, không thẩm mỹ.	Khu vực tùy chỉnh.

3. Theo chức năng chuyển động

Loại camera	Đặc điểm	Ưu điểm	Nhược điểm	Ứng dụng
Tĩnh (Fixed)	Cố định một vị trí, không xoay.	Đơn giản, chi phí thấp.	Góc quay hạn chế.	Giám sát cố định.
PTZ (Pan-Tilt-Zoom)	Có thể xoay ngang/dọc, zoom tự động.	Phủ sóng rộng (360°), theo dõi chuyển động.	Giá cao, cần điều khiển.	Sân bãi lớn, sự kiện.

4. Theo nguồn cấp (ít phổ biến hơn trong CCTV thuần)

• Có dây: Ổn định, chất lượng cao, nhưng lắp đặt phức tạp.
• Không dây (WiFi): Dễ lắp, linh hoạt, nhưng dễ nhiễu sóng và phụ thuộc pin.

Lời khuyên chọn camera CCTV

• Nếu ngân sách thấp và khu vực nhỏ: Chọn Analog hoặc Bullet.
• Nếu cần chất lượng cao và xem từ xa: Chọn IP Dome/PTZ.
• Kết hợp với đầu ghi (DVR/NVR) và màn hình để hoàn thiện hệ thống.

Câu chuyện Cái Kéo

Lịch sử của cái kéo

Cái kéo (scissors) là một trong những công cụ cắt đơn giản nhưng thiết yếu nhất trong lịch sử nhân loại, với nguồn gốc có thể ra đời từ hàng nghìn năm trước. Theo các tài liệu cổ, dạng kéo đầu tiên được phát hiện ở Ai Cập cổ đại khoảng năm 1500 TCN, dưới dạng kéo lò xo (spring-type scissors) làm từ đồng, dùng để cắt vải và các vật liệu hàng ngày. Những dạng kéo này có hai lưỡi cắt nối liền bởi một lò xo tự nhiên, phổ biến ở châu Âu đến cuối Trung Cổ.

Thiết kế kéo hiện đại với trục xoay (pivot) – nơi hai lưỡi cắt được ghép lại bằng một đinh ốc hoặc chốt – được cho là do người La Mã phát minh khoảng thế kỷ 1 SCN, với các mẫu vật được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ cổ đại. Một số nguồn khác cho rằng kéo pivot có thể xuất hiện sớm hơn ở Mesopotamia khoảng 3000-4000 năm trước, nhưng thiếu bằng chứng khảo cổ rõ ràng. Đến thế kỷ 18, sản xuất hàng loạt bắt đầu ở châu Âu, đặc biệt ở Anh và Đức, với các nghệ nhân như Robert Hinchliffe ở Sheffield (Anh) được coi là người tiên phong sản xuất kéo thép đúc quy mô lớn vào năm 1761. Ngày nay, kéo đã tiến hóa với nhiều vật liệu như thép không gỉ và nhựa, dùng trong mọi lĩnh vực từ may mặc đến phẫu thuật.

Có những loại kéo nào?

Kéo được phân loại dựa trên mục đích sử dụng, hình dạng lưỡi cắt và tay cầm. Dưới đây là một số loại phổ biến nhất, được tổng hợp từ các nguồn chuyên ngành:

Loại kéo	Mô tả chính	Ứng dụng chính
Kéo may vá (Sewing/Embroidery scissors)	Lưỡi ngắn, sắc bén, thường cong nhẹ.	Cắt chỉ, vải mỏng, thêu thùa.
Kéo cắt vải lớn (Dressmaker's/Tailor's shears)	Lưỡi dài, thẳng, tay cầm lớn.	Cắt vải dày cho may mặc.
Kéo răng cưa (Pinking shears)	Lưỡi có răng cưa để chống xù chỉ.	Cắt viền vải để tránh rã sợi.
Kéo đa năng (General-purpose scissors)	Thiết kế cơ bản, lưỡi thẳng.	Cắt giấy, bìa, vật liệu hàng ngày.
Kéo thủ công (Craft scissors)	Lưỡi chính xác, có thể có họa tiết.	Làm đồ thủ công, cắt giấy nghệ thuật.
Kéo y tế/phẫu thuật (Surgical scissors)	Lưỡi mỏng, sắc, như Metzenbaum hoặc Iris.	Cắt mô, băng bó trong y khoa.
Kéo cắt tóc (Hair cutting scissors)	Lưỡi mỏng, có loại thinning để tạo lớp.	Cắt tóc chuyên nghiệp.
Kéo hỗ trợ (Loop/Block/Tabletop scissors)	Tay cầm vòng hoặc bàn đế, dễ dùng cho trẻ em/người khuyết tật.	Cắt an toàn cho người mới học.

Ngoài ra, kéo còn được phân loại theo tay cầm: cổ điển (classic), lệch (offset), cần cẩu (crane) hoặc xoay (swivel) để phù hợp với tư thế tay. Tổng cộng có hàng chục biến thể, tùy theo ngành nghề.

Hãng nào sản xuất kéo hàng đầu thế giới?

Thế giới có nhiều hãng sản xuất kéo chất lượng cao, tập trung ở châu Âu (Đức, Anh), Nhật Bản và Phần Lan. Dựa trên danh tiếng về chất lượng, sản lượng và đánh giá từ chuyên gia, đây là một số hãng hàng đầu:

• Fiskars (Phần Lan): Một trong những nhà sản xuất lớn nhất thế giới, nổi tiếng với kéo đa năng bền bỉ, đã mua lại Gingher (Mỹ) – chuyên kéo may vá cao cấp. Họ dẫn đầu về sản xuất hàng loạt và đổi mới.
• Kai (Nhật Bản): Được ca ngợi là hãng chất lượng cao nhất cho kéo may thêu và phẫu thuật, với lưỡi thép sắc bén từ thép Hitachi. Thường được xếp hạng top trong các đánh giá.
• Ernest Wright (Anh): Chuyên kéo thủ công cao cấp từ Sheffield, sản xuất từ 1902, tập trung vào chất lượng truyền thống.
• Solingen (Đức): Khu vực nổi tiếng với kéo thép cao cấp, các thương hiệu như ROBUSO và Weltmeister dẫn đầu về độ bền cho công nghiệp.
• Whiteley (Anh): Sản xuất từ 1760, chuyên kéo công nghiệp và chuyên nghiệp cho ô tô, hàng không.

Nếu xét về quy mô toàn cầu, Fiskars và Kai thường được coi là "hàng đầu" nhờ sự kết hợp giữa chất lượng và tiếp cận thị trường rộng rãi.

Camera an ninh gia đình tốt nhất

 

Loại camera phù hợp cho giám sát nhà dân với gia đình bình thường (4-5 người)

Đối với gia đình bình thường có 4-5 thành viên, nhu cầu giám sát chủ yếu tập trung vào an ninh cơ bản: theo dõi trẻ em, người cao tuổi, phát hiện trộm cắp, và quan sát từ xa qua điện thoại. Không cần hệ thống phức tạp như doanh nghiệp, nên ưu tiên camera WiFi không dây (wireless IP camera) vì dễ lắp đặt, không cần đi dây, chi phí thấp, và tích hợp app di động (iOS/Android) để xem live stream, nhận thông báo chuyển động thời gian thực.

Các loại khuyến nghị:

• Indoor camera: Dùng trong nhà (phòng khách, bếp, phòng ngủ trẻ em). Đặc điểm: Góc nhìn rộng (110-135°), độ phân giải 1080p-2K, hai chiều âm thanh, lưu trữ thẻ nhớ hoặc đám mây miễn phí cơ bản. Số lượng: 2-3 cái.
• Outdoor camera: Dùng ngoài trời (cửa chính, sân sau). Đặc điểm: Chống nước (IP65+), hồng ngoại ban đêm, pin sạc hoặc năng lượng mặt trời để tránh dây nguồn. Số lượng: 2-3 cái.
• Tổng hệ thống: 4-6 camera, kết nối qua WiFi gia đình (tốc độ >50Mbps khuyến nghị). Chi phí tổng: 5-15 triệu VND, tùy thương hiệu. Ưu tiên model có AI phát hiện người/chuyển động để giảm báo động giả, và không yêu cầu subscription (hoặc miễn phí 14 ngày).

Lắp đặt DIY (tự làm) chỉ mất 10-15 phút/camera, sử dụng giá đỡ hút chân không hoặc keo 3M để tránh khoan đục tường.

5 loại camera tốt nhất hiện nay cho an ninh gia đình

Dựa trên đánh giá từ các nguồn uy tín, đây là 5 model hàng đầu, tập trung vào giá dưới 3 triệu VND/camera (khoảng $100 USD), dễ dùng cho gia đình, không cần hợp đồng dài hạn. Chúng hỗ trợ xem đa thiết bị, phù hợp 4-5 người dùng cùng lúc.

STT	Model	Đặc điểm chính	Ưu điểm	Nhược điểm	Giá ước tính (VND)
1	Wyze Cam v4	2.5K độ phân giải, góc nhìn 134°, WiFi, lưu trữ đám mây miễn phí 14 ngày, phát hiện chuyển động AI, indoor/outdoor.	Giá rẻ nhất, pin lâu (2 năm), tích hợp Alexa/Google Home, dễ lắp.	Không hỗ trợ 5G WiFi, cần hub cho lưu trữ mở rộng.	700.000 - 1.000.000
2	TP-Link Tapo C210	2K độ phân giải, pan/tilt 360°, phát hiện âm thanh/chuyển động, night vision màu, microSD lên đến 512GB.	Siêu rẻ, bao phủ toàn phòng, theo dõi trẻ em/thú cưng tốt, không cần subscription.	Không zoom quang học, chỉ indoor.	500.000 - 700.000
3	Blink Mini 2	1080p, góc nhìn 110°, hai chiều âm thanh, phát hiện người (với sub), dùng outdoor với phụ kiện.	Nhỏ gọn, pin 2 năm, tích hợp Alexa, dễ dùng cho không gian nhỏ.	Lưu trữ cần subscription ($3/tháng), chỉ 1 người xem cùng lúc.	900.000 - 1.200.000
4	Arlo Essential Indoor Camera (Gen 2)	2K, góc nhìn rộng, pin sạc hoặc cắm, spotlight/siren, AI phát hiện người/động vật.	Chất lượng hình ảnh cao, không dây hoàn toàn, hỗ trợ Google/Alexa.	Subscription cho lưu trữ đầy đủ ($5/tháng), giá hơi cao hơn.	1.000.000 - 1.500.000
5	Eufy Indoor Cam C120	2K, góc nhìn 125°, lưu trữ local miễn phí, hai chiều âm thanh, HomeKit/Alexa/Google.	Không phí đám mây, bảo mật cao, dễ tích hợp nhà thông minh.	Không wireless (cần cắm nguồn), không hỗ trợ 5G.	700.000 - 900.000

Lưu ý: Giá có thể thay đổi tùy nhà bán lẻ tại Việt Nam (Shopee, Lazada, The Gioi Di Dong). Khuyến nghị mua combo 4 camera để tiết kiệm, và kiểm tra tương thích WiFi nhà bạn. Nếu cần outdoor nhiều, ưu tiên Wyze hoặc Arlo. Để bắt đầu, thử Wyze Cam v4 vì đa năng và giá tốt nhất.

Camera - Những điều lý thú

 

Nguyên lý hoạt động và cấu tạo của camera

Camera là thiết bị ghi hình dựa trên nguyên lý quang học cơ bản, tương tự như mắt người: thu nhận ánh sáng từ vật thể, chuyển đổi thành tín hiệu điện và xử lý để tạo ra hình ảnh số.

Cấu tạo chính của camera

Camera bao gồm các bộ phận cốt lõi sau, hoạt động hài hòa để thu thập và xử lý hình ảnh:

Bộ phận	Mô tả	Chức năng
Ống kính (Lens)	Hệ thống thấu kính hội tụ ánh sáng từ vật thể.	Tập trung ánh sáng vào cảm biến, điều chỉnh tiêu cự và khẩu độ để kiểm soát độ sâu trường ảnh.
Cảm biến hình ảnh (Image Sensor)	Chip CCD (Charge Coupled Device) hoặc CMOS (Complementary Metal-Oxide-Semiconductor), thường có màng lọc màu CFA.	Chuyển đổi ánh sáng thành tín hiệu điện analog, thu thập thông tin màu sắc và độ sáng.
Vi xử lý (Processor)	Chip xử lý tín hiệu hình ảnh (ISP - Image Signal Processor).	Chuyển đổi tín hiệu analog thành dữ liệu số, xử lý nhiễu, cân bằng trắng và nén dữ liệu.
Vỏ bọc và phụ kiện	Vỏ bảo vệ chống nước/bụi (IP rating), hồng ngoại (IR) cho ban đêm, kết nối (cáp đồng trục hoặc WiFi).	Bảo vệ linh kiện, hỗ trợ truyền tín hiệu và quan sát trong điều kiện khắc nghiệt.

Nguyên lý hoạt động

1. Thu nhận ánh sáng: Ánh sáng từ vật thể đi qua ống kính, hội tụ thành hình ảnh thực trên bề mặt cảm biến (CCD/CMOS). Cảm biến sử dụng màng lọc màu để phân tách màu sắc (RGB).
2. Chuyển đổi tín hiệu: Cảm biến chuyển đổi photon ánh sáng thành electron (tín hiệu điện analog).
3. Xử lý và mã hóa: Vi xử lý chuyển analog thành digital, áp dụng thuật toán để cải thiện chất lượng (giảm nhiễu, tăng độ nét), rồi nén dữ liệu (H.264/H.265).
4. Truyền và lưu trữ: Tín hiệu được truyền qua cáp (analog) hoặc mạng (IP), lưu vào đầu ghi hoặc đám mây.

Quá trình này diễn ra liên tục với tốc độ khung hình cao (fps), đảm bảo hình ảnh mượt mà. Đối với camera nhiệt, nguyên lý dựa trên hồng ngoại để phát hiện nhiệt độ thay vì ánh sáng khả kiến.

Có những loại camera nào?

Camera được phân loại dựa trên nhiều tiêu chí như kết nối, hình dáng, công nghệ cảm biến và tính năng. Dưới đây là các loại phổ biến nhất hiện nay (2025):

Tiêu chí phân loại	Loại camera	Đặc điểm nổi bật
Theo kết nối	- Camera có dây (Analog): Truyền tín hiệu qua cáp đồng trục.	Ổn định, chi phí thấp, phù hợp hệ thống lớn.
	- Camera không dây (WiFi/IP): Kết nối mạng không dây.	Dễ lắp đặt, hỗ trợ xem từ xa qua app.
Theo hình dáng	- Camera Dome: Hình cầu, lắp trần/tường.	Góc rộng, chống phá hoại, thẩm mỹ cao.
	- Camera Thân (Bullet): Hình trụ dài.	Tầm xa, dễ điều chỉnh, dùng ngoài trời.
	- Camera PTZ: Quay quét, zoom tự động.	Giám sát động, điều khiển từ xa.
Theo công nghệ	- Camera Hồng ngoại (IR): Có đèn LED hồng ngoại.	Quan sát ban đêm, khoảng cách 20-50m.
	- Camera CMOS: Cảm biến tiết kiệm năng lượng.	Giá rẻ, độ phân giải cao (4K+).
	- Camera CCD: Cảm biến chất lượng cao.	Ít nhiễu, phù hợp ánh sáng yếu.
Khác	- Camera 360°: Góc nhìn toàn cảnh.	Dùng trong nhà, theo dõi trẻ em/thú cưng.
	- Camera Nhiệt: Phát hiện nhiệt độ.	Ứng dụng cứu hộ, y tế.

Ứng dụng của camera

Ngày nay, camera không chỉ dừng ở giám sát cơ bản mà tích hợp AI, 5G và IoT, mở rộng ứng dụng đa dạng. Các lĩnh vực chính:

• An ninh và giám sát: Phát hiện xâm nhập, nhận diện khuôn mặt, giảm báo động giả nhờ AI; dùng trong nhà ở, văn phòng, khu phố (tăng trưởng 13-14%/năm tại Việt Nam).
• Nhà thông minh (Smart Home): Tích hợp với app di động, tự động bật đèn/cửa khi phát hiện chuyển động; camera AI indoor/outdoor hỗ trợ đàm thoại hai chiều.
• Giao thông và doanh nghiệp: Camera nghị định AI tuân thủ quy định (phạt 3-5 triệu VND nếu vi phạm), giám sát xe tải, nhận diện biển số.
• Y tế và cứu hộ: Camera nhiệt phát hiện sốt, theo dõi bệnh nhân; ứng dụng AIoT trong bệnh viện.
• Công nghiệp và giải trí: Giám sát sản xuất, livestream 8K, phân tích hành vi qua AI Hub.

Với công nghệ 5G, camera cho phép truyền dữ liệu thời gian thực, nâng cao hiệu quả ở mọi lĩnh vực.

Hệ thống lưu trữ nhiệt mùa (STES)

Lưu trữ nhiệt mùa (Seasonal Thermal Energy Storage — STES) đang vô cùng phổ biến và rất quan trọng nếu bạn quan tâm đến tận dụng năng lượng mặt trời cho sưởi ấm/máy nước nóng theo mùa. Hệ thống loại này có thể ứng dụng ở miền Bắc hoặc khu vực cao nguyên.

1) Nguyên tắc hoạt động

• Lưu trữ nhiệt mùa dựa trên ý tưởng tích lũy nhiệt dư (thường vào mùa nắng/hè) rồi giữ nó trong một kho chứa với tổn thất rất nhỏ để dùng vào mùa lạnh (vài tháng sau). Quá trình gồm hai bước: charge (nạp) — thu nhiệt từ bộ thu năng lượng (solar thermal collectors, heat pumps, hoặc điện dư) và bơm nhiệt vào kho; discharge (xả) — lấy nhiệt từ kho để cung cấp nước nóng, sưởi ấm, hoặc nâng nhiệt qua heat pump khi cần.

• Các phương thức lưu trữ phổ biến:

  1. Nước lỏng trong bồn lớn (Large water tanks / Tank TES) — đơn giản, lưu trữ ở nhiệt độ thấp đến trung bình.

  2. Borehole Thermal Energy Storage (BTES) — giếng khoan sâu trong lòng đất với vòng ống, chuyển nhiệt vào đất; dùng cho quy mô khu dân cư / cộng đồng. (ví dụ: Drake Landing).

  3. Aquifer Thermal Energy Storage (ATES) — dùng tầng chứa nước ngầm (aquifer) để bơm và lưu nước nóng/lạnh; phù hợp khu vực có tầng chứa thích hợp (Hà Lan có nhiều ví dụ).

  4. Pit Thermal Energy Storage (PTES) — hố/ao lớn lót màng chống thấm và phủ cách nhiệt (thường dùng cho quy mô làng/đô thị).

  5. Vật liệu rắn/khô: Sand battery / Solid media (cát, đá, v.v.) — dùng cát/đá làm vật chứa nhiệt, có thể chịu nhiệt rất cao (ví dụ các dự án “sand battery” ở Phần Lan).

  6. Phase Change Materials (PCM) / heat batteries — vật liệu đổi pha lưu lượng nhiệt rất dày đặc (dùng cho nhà, toà nhà; thường lưu trữ ngắn–vài ngày, nhưng công nghệ đang phát triển).

• Nhiệt độ & hiệu suất: hệ STES có thể lưu trữ nhiệt ở dải nhiệt độ khác nhau: dải nhiệt thấp (~10–40°C) cho sưởi ấm bằng mặt sàn/thoát nhiệt thấp; dải nhiệt trung bình/cao cho nước nóng/dầu/ứng dụng công nghiệp. Hiệu quả phụ thuộc vật liệu, kích thước, cách nhiệt và tổn thất địa nhiệt.

2) Ứng dụng thực tế

• Quy mô khu dân cư / cộng đồng (district heating): dự án điển hình là Drake Landing Solar Community (Canada) — dùng BTES kết hợp collectors để cấp phần lớn sưởi ấm cho cả khu. Đây là ví dụ STES thành công ở khí hậu lạnh.

• Đô thị & nhà kính (agricultural greenhouses): PTES/ATES dùng để cung cấp nhiệt mùa đông cho nhà kính hoặc khu công nghiệp.

• Cấp nước nóng & sưởi cho khách sạn, resort, bể bơi: nơi cần lượng lớn nước nóng, lưu trữ mùa giúp giảm nhiên liệu hóa thạch.

• Lưu trữ điện dư chuyển thành nhiệt (Power-to-Heat): khi có dư PV/wind, dùng điện để làm nóng vật chứa (sand battery, resistive heating vào bể chứa), lưu trữ và xả khi cần — hiện đang được phát triển nhiều.

• Gia dụng (single-family homes): thường ở dạng bồn nước lớn (có cách nhiệt) hoặc heat battery (PCM compact) để tích trữ từ solar PV/heat pump, nhưng một hệ STES thực sự để lưu trữ từ hè sang đông trên quy mô một nhà đơn lẻ là rất hiếm — do không gian, chi phí và yêu cầu địa chất.

3) Lợi ích và bất lợi

Lợi ích

1. Giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch & carbon thấp hơn — tận dụng nhiệt mặt trời mùa hè cho mùa đông.

2. Kinh tế cho quy mô lớn: cho sưởi ấm khu dân cư hoặc cộng đồng, CAPEX có thể được chia trên nhiều khách hàng => chi phí từng đầu người giảm. (Drake Landing là ví dụ).

3. Ổn định lưới & tích hợp renewables: giúp cân bằng nguồn điện/điều hòa phụ tải khi kết hợp power-to-heat.

4. Tuổi thọ dài & chi phí vận hành thấp: với PTES/BTES/ATES đúng thiết kế, tuổi thọ có thể hàng chục năm, chi phí vận hành thấp (một số hệ đã hoạt động >10 năm).

Bất lợi / Thách thức

1. Chi phí đầu tư ban đầu cao (đặc biệt BTES, PTES, sand battery) và cần quỹ đất hoặc điều kiện tầng chứa (ATES).

2. Yêu cầu địa chất & không gian: ATES cần aquifer phù hợp; BTES cần khoan sâu; PTES cần diện tích lớn và nền đất phù hợp. Không phải nơi nào cũng làm được.

3. Tổn thất nhiệt & hiệu suất phụ thuộc thiết kế: nếu cách nhiệt hoặc thiết kế kém, tổn thất tăng — làm giảm hiệu quả mùa. Cần tính toán vật liệu, độ sâu, lớp phủ.

4. Phạm vi ứng dụng gia dụng hạn chế: cho 1–2 nhà riêng lẻ, lưu trữ mùa thường không khả thi kinh tế/không gian; giải pháp thực tế cho nhà thường là bồn nước lớn hoặc PCM heat batteries (ngắn hạn).

5. Vấn đề vận hành & bảo trì: một số dự án lớn (điển hình hệ phức tạp) cần chuyên môn lâu dài; Drake Landing đã gặp một số vấn đề bảo trì sau nhiều năm vận hành.

4) Những thiết bị lưu trữ nhiệt mùa gia dụng

Hiện còn ít thiết bị “lưu trữ nhiệt mùa cho 1 gia đình” thương mại — hầu hết giải pháp theo mùa hiện là quy mô cộng đồng/đô thị. Nhưng có các sản phẩm lưu trữ nhiệt cho gia dụng (thường là ngắn–vài ngày) đang được thương mại hóa, và có các nhà cung cấp hệ STES quy mô lớn.

A. Thiết bị/gói dành cho gia dụng / tòa nhà nhỏ (không phải theo mùa dài hàng tháng)

• Sunamp (Thermino heat batteries) — heat battery sử dụng PCM (vật liệu đổi pha) cho hot water & kết hợp heat-pump/PV; rất nhỏ gọn, lắp trong nhà, phổ biến tại Anh/Châu Âu. Lưu ý: đây là lưu trữ nhiệt ngắn hạn/giờ–ngày, không phải lưu trữ mùa (nhưng có thể tăng tính  tự tiêu thụ của PV và giảm chi phí điện/gas).

• Các bồn nước công nghiệp/siêu cách nhiệt — các nhà thầu sẵn sàng chế tạo bồn rất lớn (m³ chục m^3) cho nhà hoặc nhóm nhà; về mặt kỹ thuật có thể làm “mùa vụ” nếu có không gian và chi phí chấp nhận được, nhưng ít thấy ở nhà riêng.

B. Giải pháp/nhà thầu quy mô cộng đồng / đô thị / công nghiệp (theo mùa thực sự)

• Drake Landing Solar Community (Canada) — BTES kết hợp nhiệt mặt trời, ví dụ thực nghiệm thành công cung cấp phần lớn sưởi ấm cho cả khu. Đây là case-study kinh điển.

• Polar Night Energy (Phần Lan) — Sand Battery: hệ lưu trữ cát thương mại/công nghiệp (đã triển khai nhiều dự án sưởi ấm khu dân cư). Đây là công nghệ rắn, có thể lưu trữ năng lượng nhiều tháng ở nhiệt cao. Không phải thiết bị lắp trong nhà.

• Ramboll / WIMeG / các công ty kỹ thuật châu Âu — tư vấn & triển khai PTES (pit thermal energy storage) và hệ thống pit lớn ở Đức và các nước khác.

• Heliostorage — cung cấp giải pháp BTES/seasonal cho các dự án thương mại/đô thị.

• Các dự án ATES (Hà Lan) — nhiều công ty/đại học tham gia thiết kế ATES cho cụm nhà, campus, khu công nghiệp (Hà Lan là đầu tàu về ATES).

C. Hệ thống lưu trữ nhiệt mùa cho gia đình ở Việt Nam

• Nếu bạn là chủ nhà muốn lưu trữ từ mùa hè sang mùa đông (theo mùa) cho 1–2 hộ gia đình: về mặt kỹ thuật có thể (ví dụ kho nước lớn chôn dưới nền/sân, lót cách nhiệt dày), nhưng kinh tế và địa điểm thường không khả thi do: cần diện tích lớn, cách nhiệt chuyên dụng, chi phí vận hành/đầu tư cao và thời gian thu hồi vốn dài.

• Giải pháp thực tế hơn cho gia dụng hiện nay:

  1. Lắp bộ thu solar thermal + bồn nước siêu cách nhiệt (buffer tank) tương đối lớn để tăng tỉ lệ tự cấp nước nóng;

  2. Hoặc dùng heat battery (Sunamp Thermino) để tối ưu hoá nguồn heat-pump/PV và giảm kích thước bình chứa — giải pháp này tốt cho không gian nhỏ và tăng hiệu quả tự dùng PV, nhưng không thay thế được lưu trữ mùa.